Nowiny.pl
Nowiny.pl Regionalny Portal Informacyjny. Codzienny serwis newsowy z terenu Subregionu Zachodniego woj. śląskiego (powiat raciborski, wodzisławski, rybnicki, jastrzębski i żorski).
JastrzebieOnline.pl
JastrzebieOnline.pl JastrzebieOnline.pl to najczęściej odwiedzany portal z Jastrzębie-Zdroju. Codziennie tysiące mieszkańców miasta dowiaduje się od nas o wydarzeniach dziejących się w Jastrzębiu.
eZory.pl
eZory.pl eZory.pl to nowy portal o Żorach stworzony z myślą o dostarczaniu najświeższych i aktualnych informacji lokalnych dla mieszkańców Żor, dotyczących wydarzeń kulturalnych, społecznych, sportowych oraz ważnych informacji miejskich.
AgroNowiny.pl
AgroNowiny.pl Regionalny portal dla rolników. Najnowsze Wiadomości dla rolników, ceny i fachowe porady. Produkcja rolna, hodowla, uprawy, aktualne cenniki rolnicze, technika rolnicza, prawo i agrobiznes.
HistoriON.pl
HistoriON.pl HistoriON to portal dla pasjonatów lokalnej historii. Odkryj fascynującą historię naszego regionu - ciekawe artykuły, wydarzenia, ikony PRL-u, kartka z kalendarza, bohaterowie lokalni, ludzie tej ziemi i biografie na nowym portalu HistoriON.pl
Praca.nowiny.pl
Praca.nowiny.pl Regionalny serwis z ogłoszeniami o pracę oraz informacjami w rynku pracy. Łączymy pracowników i pracodawców w całym regionie.
RowerON
RowerON Projekt „RowerON – wsiadaj na koło, będzie wesoło” to promocja regionu, jego walorów przyrodniczo-kulturowych, infrastruktury rowerowej oraz zachęcenie mieszkańców do aktywnego i zdrowego spędzania czasu.
InspiratON
InspiratON Projekt edukacyjno-medialny „InspiratON – Czas na Zawodowców”, który pomaga uczniom wybrać dobrą szkołę, ciekawy zawód, a potem znaleźć pracę lub założyć własną firmę.
Kupuję - smakuję
Kupuję - smakuję Projekt „Kupuję - smakuję. Wybieram polskie produkty” promujący lokalnych i regionalnych producentów żywności oraz zakupy polskich produktów.
Sport.nowiny.pl
Sport.nowiny.pl Serwis sportowy z regionu. Piłka nożna, siatkówka, koszykówka, biegi. Wyniki, tabele, zapowiedzi.
Sklep.nowiny.pl
Sklep.nowiny.pl Sklep.Nowiny.pl powstał w odpowiedzi na coraz szersze potrzeby naszych czytelników i mieszkańców regionu. Zapraszamy na zakupy wyjątkowych limitowanych produktów!
Instytut Rozwoju Inspiraton
Instytut Rozwoju Inspiraton Instytut powołaliśmy do życia w odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na przystępne kursy online rozwijające kompetencje zawodowe. Naszą misją jest tworzenie kursów wspierających rozwój kariery naszych kursantów.
Numer: 16 (168) Data wydania: 16.04.03

Wygnali nas z jedną pierzyną

Ewangelicy, żyją wśród nas, także w naszym powiecie, ale mało o nich wiemy. Zwykle tyle, że taką wiarę wyznaje Adam Małysz. Ich święta różnią się nieco od tych przeżywanych przez katolików. Jednak ewangelicy mówią, że wszędzie tak samo święta wywołują wspomnienia.
Róża Wnuk z dziada pradziada jest ewangeliczką. To znana i poważana w miejscowym środowisku osoba - powiedziała mi o niej jedna z mieszkanek Skrzyszowa. Ale nie zawsze tak było. Wspomnienia są bolesne.

Tak przed świyntami zawsze mnie nachodzą, płaczki same sie cisną do oczu - mówi.Pierwsze swe święta spędzała w Krostoszowicach. Tam w 1931 r. przyszła na świat. Po pięciu latach urodził się brat Henryk. Wspólnie z mamą Bertą, tatą Gustawem, bratem i starzikiem Francikiem mieszkali w małym domku, zbudowanym jeszcze przez starzików. Mimo biedy było im tu bardzo dobrze. Mama obrabiała gospodarstwo, a ojciec był ślusarzem. Dorabiał też jako elektryk i kowal. We wsi znany był jako złota rączka: lutował garnki, parasolki naprawiał.

Kiedy wybuchła wojna Gustaw zatrudnił się w fabryce w Gliwicach. Do domu przyjeżdżał raz w tygodniu. Łatwo nie było, ale jakoś żyli. Najgorsze miało dopiero nadejść. Pod koniec wojny wszystkich ewakuowano. Wojna się jednak skończyła więc radość była ogromna. Kiedy rodzina po ewakuacji wróciła do domu nie zastali nic prócz ścian domu i paru mebli. Większość rzeczy im ukradziono. Nie było krów, kur, kaczek, nic. Rosjanie zabrali to co byli wstanie. Pozostała jedynie „sago” pierzyna, bez poszwy, bo do nich właśnie Rosjanie pakowali pomniejsze łupy wojenne. Zapisywali co w niej jest i wysyłali w „nieznane”.
Jednak najważniejsze było to, że wrócił ojciec więc radość była większa niż żal po dobytku i sprzęcie. Jakoś se domy rady - powiedział ojciec.

Za dwa miesiące został aresztowany. Oświadczyli, że jako ewangelik musi być na pewno Niemcem, a takich to tu po wojnie nie chcą. To śmieszne, bo w domu wychowywano nas po polsku, a starzik nawet po niemiecku nie umiał - tłumaczy pani Róża. Zresztą nie wszyscy Niemcy byli źli. Niektórzy mieszkali tu z dziada pradziada.

Na nic zdały się tłumaczenia, Gustawa zabrali do pracy w będzińskiej kopalni. Przez większość dnia pracował, kolejne godziny spędzał w obozie.

To był dla nas ogromny szok. Jak przeżyjemy bez taty, kiedy do nas wróci? - wspomina. Niestety to nie był koniec nieszczęścia. Za dwa tygodnie po aresztowaniu ojca przyszedł miejscowy ormowiec poinformować nas, że nasz dom został skonfiskowany, a my jako rodzina Niemca, nie mamy tu prawa mieszkać. Dobrze, że starzik Francik tego nie dożył bo by na miejscu zawału dostoł - wspomina pani Róża.

Z ormowcem przyjechał repatriant z Wołynia, wraz z rodziną. Niech pan pozwoli im zostać w jednym pokoju - powiedział mu ormowiec. Nie chcę mieć żadnych sublokatorów - repatriant był nieugięty.

Zostali na bruku. W 10 minut, zabrali jedynie „ta sago pierzyna”. Ani łyżki, widelca, polutowanych przez ojca garnków. Nic. Jak stali, tak poszli, do rodziców Berty do Mszany. Niestety, nagonka na ewangelików przybrała na sile, więc Berta spotkała tu też swojego najmłodszego brata Maksa z rodziną, którego również wygnano ze swego domu. Mimo, że serce rodziców było ogromne, to dom był maleńki. Dwie izby: w jednej brat z żoną i dziećmi, w drugiej rodzice Berty. Dla niej i dzieci znalazło się miejsce na strychu, na sianie. Jednak ile da się tak długo mieszkać. Dzieci poszły na służbę: za dach nad głową i kawałek chleba. Dziesięcioletni Henryk krowy pasł u Blazego, za kraiczek chleba i odzienie. Piętnastoletnia Róża poszła na służbę do Wierzniowic w Czechach. Pasła krowy, pomagała w gospodarce.

Gospodyni okazała się miłą osobą, nawet często pakowała mi kawałek szpyrki i mąki i kazała zanieść mamie - wspomina  p. Róża. Wróciła ze służby kiedy miała 18 lat. Jej mama  mieszkała już wtedy u swojej siostry Szarlotty. Róża pomagała im w gospodarstwie, a także rozpoczęła pracę na budowie w Rybnickiej Fabryce Maszyn. Nie było łatwo, bo to ciężka praca dla kobiety. Potem wyszła za mąż, doczekała się dwóch synów. Wraz z mężem mieli 8 hektarów pola, cztery krowy, świnie, dwie maciory, cztery byki, kury, kaczki, gęsi, pięćdziesiąt baranów. Wszystko obrabiała sama.

Rozpoczęli też budowę domu. Niektórzy myśleli, że porwali się z motyką na słońce, a oni sami własnymi siłami wystawili dom. Wcześniejsza praca Róży na budowie okazała się pomocna. Prawie wszystko potrafiła zrobić. Nawet dach z mężem sami wykonali. Syn Henryk, mimo zespołu Downa, też rwał się do pomocy, robił kamienie na dom. W końcu dom stanął.

W nim spędzała już kolejne święta. Te zaś różnią się nieco od katolickich. Na sześć tygodni przed świętami rozpoczynają się nabożeństwa pasyjne. Zawsze odbywają się w piątki. Nie ma jednak w ewangelickich kościołach drogi krzyżowej. Od Wielkiego Czwartku rozpoczynają się biblijne czytania dla młodzieży, które trwają do Wielkiej Soboty. Największym świętem okresu Wielkanocy jest dla nich Wielki Piątek. Odprawiane jest wtedy nabożeństwo, spowiedź, która u ewangelików jest zbiorowa. Oczywiście to największe święto żałobne. Nie idzie się wtedy do pracy, nikt nie robi w polu. Praktycznie do Wielkiego Czwartku wszystkie prace muszą być zakończone. Nikomu nie przyjdzie do głowy by pracować w Wielki Piątek, prać pranie, sprzątać. Można jedynie wykonywać jakieś drobne prace domowe - mówi Róża Wnuk. Pamiętam jedno niemiłe zdarzenie. Kiedy byłam małą w Wielki Piątek  mama odświętnie nas i siebie ubrała i pojechaliśmy do kościoła, wtedy jeszcze z Krostoszowic chodziliśmy do Wodzisławia Śl. Zobaczył nas sąsiad, który pracował w polu i pyta: Cóż żeście sie tak wystroili, mocie radość, że Pómbóczek umrzył? Było nam bardzo przykro. Mama wtedy odpowiedziała: A ludzie jak na pogrzyb piyknie obleczoni idom to też mają radość?

W Wielki Piątek nie ma tu prócz drogi krzyżowej także zwyczaju całowania Pana Boga wiszącego na krzyżu, a także Bożego Grobu. Za to ołtarz i ambona nakryte są żałobnym płótnem. W Wielki Piątek i Sobotę obowiązuje post, dzwony również nie biją. W Wielką Sobotę odbywa się nabożeństwo, nie ma święcenia potraw. Nabożeństwo zmartwychwstania odbywa się rano w niedzielę. Ze zwyczajów ludowych jest oczywiście szukanie zajączka i malowanie kraszanek (kroszonek) oraz śmiergust. Po nabożeństwie w wielkanocny poniedziałek już czekają młodzieńcy i suchym się do domu nie wróci.

W pierwszy dziyń świąt tradycyjnie jemy na śniadanie smażonka, w drugi szynkę czy kiełbasę - mówi pani Róża. Tak było zawsze jak my byli mali, jeśli oczywiście stykało, bo biyda nieroz była tako, że yno kartofle zostały. Po wojnie tata już z nami świąt nie obchodził. Po dwóch miesiącach, jak wziyni go do Będzina, w słoneczno lipcowo noc... zatłukli go. O jego śmierci żodyn nos nie poinformowoł. Dopiyro jednyn z mieszkańców, kierymu udało się przeżyć ten obóz pracy, wciepnył nom na plac kartka, że tata nie żyje.

Już nigdy my z tatą smażonki nie jedli.

Aleksandra Matuszczyk - Kotulska